HISTORIA ZAKOPANEGO
Już w średniowieczu tereny Podhala były królewskimi
włościami. W XVI w. na mocy przywileju Stefana
Batorego rodziło się przyszłe miasto Zakopane.
Pierwszy raz nazwa Zakopane pojawiała się w
kronice Parafii Czarnodunajeckiej, w roku 1605. Potem
kilkakrotnie ta sama nazwa – oznaczająca karczowisko –
zostaje zapisana w innych dokumentach m. in. w
przywileju cyrklowym dla Jędrzeja Jarząbka, i wreszcie w
dokumencie królewskim króla Zygmunta III Wazy. Według
owego pisma osadę Zakopane zamieszkiwało wówczas ponad
600 osób.
Na przełomie XVII i XVIII w. w Tatrach „panowali”
legendarni zbóje. Po polskiej stronie Tatr – Mateja,
Tatar, po stronie słowackiej – legendarny Janosik.
Od tego momentu z ust do ust wędrują opowieści o
legendarnych skarbach ukrytych w górach przez „tych co
rabowali bogatych”.
Wiek XVIIII przynosi ze sobą gorączkę poszukiwań…
hutniczych. Zostają odkryte w górach złoża miedzi,
srebra, złota oraz rudy żelaza. Dla okolicznych terenów
oznacza to rozwój. Powstaje pierwsza huta w Kuźnicach,
która swój rozkwit przeżywa w połowie XIX wieku.
Mniej więcej w tym samym czasie na tych terenach
dochodzi do napływu ludności z zewnątrz. Przybywają tu
m.in. Wincenty Pol, Seweryn Goszczyński, Jan Kanty
Steczkowski – ówczesny profesor Uniwersytetu
Jagiellońskiego. W 1846 r. zostaje postawiona
pierwsza kapliczka, którą w 1848 r. rozbudowuje
rękami górali pierwszy ksiądz Zakopanego – Józef
Stolarczyk. Wkrótce ksiądz przyjmując do siebie
letników, z powodzeniem popularyzuje tą formę
zarobkowania wśród góralskiego społeczeństwa a to
owocuje dalszym rozkwitem tych terenów. W międzyczasie
hutnictwo w Kuźnicach zostaje zamknięte z powody
wyeksploatowania się jego zasobów.
W 1873 roku do Zakopanego przybywa warszawski lekarz –
Tytus Chałubiński. Dostrzegając zdrowotny
potencjał tych terenów propaguje uzdrowiska. W roku 1886
Zakopane zostaje oficjalnie uznane za uzdrowisko.
Powstają pierwsze sanatoria, w których leczy się
gruźlicę”. W 1889 roku - dobra Zakopanego wraz ze
znaczną częścią Tatr nabywa hrabia Władysław Zamoyski.
Powstrzymuje on tutejszą ludność przed wyrębem lasów,
nakazuje intensywne zalesienie. Przyczynia się on także
do modernizacji Zakopanego poprzez zbudowania i
doprowadzenia kolei do miasta. Zakopane przez ten
czyn zostaje otarte na świat – teraz może przyjechać tu
każdy!
W latach 1900-1914 Zakopane staje się małym
miasteczkiem, choć praw miejskich jeszcze nie posiada.
Potem nastają lata pierwszej wojny światowej.
Wraz z jej zakończeniem po odzyskaniu przez Polskę
niepodległości hrabia Zamoyski przekazuje narodowi, w
postaci fundacji, cały swój majątek. W jego skład
wchodzą Tatrzańskie dobra wraz z lesistymi terenami
okolic Zakopanego.
W roku 1933 Zakopane otrzymuje prawa miejskie. W
owym czasie miasto nie jest już tylko kurortem. W 1926
roku odbywają się tutaj po raz pierwszy mistrzostwa
świata FIS, zewsząd przybywają amatorzy turystyki,
taternictwa. Na odpoczynek w te strony ciągną
mieszczuchy - "cepry" spragnieni rozrywki, spragnieni
towarzyskiego życia.
Czasy II wojny światowej. Nie powiodła się akcja
Goralenvolk. Na zakopiańskim obwodzie działa
Związek Walki Zbrojnej. W 1940 r. teren Zakopanego staje
się zamkniętym kurortem dla Niemców i Słowaków. Okupanci
niemieccy podporządkowują sobie zabudowę miasta burząc
wedle swojego uznania. Tak z powierzchni ziemi znika
około 1/3 powierzchni cmentarza Na Pęksowym
Brzyzku. W 1945 okres władzy ludowej przyczynia się
do propagowania turystyki masowej. Wybudowane zostają
prywatne wille, nowe domy wczasowe, hotele itp.
Do wzrostu atrakcyjności Zakopanego i okolicznych
terenów przyczynia się rok 1954, kiedy to utworzony
zostaje Tatrzański Park Narodowy – drugi taki
obiekt przyrodniczy w powojennej Polsce. W 1963 r.
odbywają się kolejne (trzecie) już narciarskie
mistrzostwa świata FIS. Od tamtej pory miasto stale się
rozwija pod względem turystycznym, czego skutki widzimy
do dziś.
|
